15 ) مولانا محمد مؤمن بن الحاج محمد قاسم الجزائرى جرثما و محتدا الشيرازى منشأ و مولدا [ 1074 - ] : « 1 » كان اديبا منشأ محققا مدققا فاضلا كاملا ، له خزانة الخيال فى الادب . محمد مؤمن موصوف در كتاب طيف الخيال به تقريب ذكر اساتذهء خود آورده كه بسيارى از علم صرف و نحو و معانى و بيان و بديع و فقه و تفسير و حديث را از سيد سند مولانا سيد قاسم بن سيد خير اللّه حسنى حسينى اخذ نمودم و لغت و فروع فقه و اصول آن را از امير زين العابدين حائرى انصارى و از استاد اعلم و ملاذ اعظم و الاصل السامى و الفرع العالى النامى شيخ على بن محمد التمامى ، و از عالم ربانى شيخ صالح بن عبد الكريم البحرانى و بسيارى از كلام و حكمت طبيعى و الهى و قدرى از تفسير و ديگر عقليات را از مولانا مسيح الزمان محمد اسماعيل فسوى و از علامهء اوحد مولانا شاه محمد اصطهباناتى اصلا و مولدا الشيرازى منزلا و موطنا ، و بسيارى از فنون رياضيه و فن رمل و فرائض را از مولانا لطفا ، و اكثر اصول فقه و حكمت را از امير شرف الدّين على معروف به دستغيب و امير نصير الدّين محمد البيضاوى الشيرازى و مولانا محمد صالح الخفرى و مولانا محمد حسين المازندرانى مولدا و الشيرازى مسكنا ، و فن طب علمى و عملى را از حكيم حاذق و بقراط عصر ، حكيم محمد هادى اخذ نمودم . از جملهء مصنفات اوست كتاب جامع المسائل النحوية فى شرح الصمدية البهائية و آن شرحى است مبسوط كه قبل بلوغ حد تكليف تحرير فرموده ، ديگر كتاب در منثور مشتمل بر حواشى مدونه است بر شرح مزبور ، و كتاب بيان الآداب در شرح رسالهء آداب المتعلمين ، و كتاب مصباح المبتدئين از تركيب رسالهء انموذج علامه زمخشرى ، و كتاب مشكاة العقول فى شرح لغز زبدة الاصول ، و كتاب قرة العين و سبيكة اللجين مشتمل بر توجيه آيات مشكله و احاديث غريبه و اسئله و اجوبهء علميه و حل ابيات و عبارات و ذكر مغالطات منثوره و منظومه و الغاز و معميات و فوائد متفرقه كه تاريخ اتمامش سنهء يك‌هزار و يك‌صد و يك ( 1101 ) هجرى است ، و كتاب وسيلة الغريب بر وتيرهء قرة العين ، و كتاب منية الفؤاد بر طريقهء كتاب سابق ، و تحفة الاخوان فى تحقيق الاديان ، تعليقات متفرقه بر اكثر كتب درسيهء متداوله ، و تحفة الغريب و نخبة الطبيب ، در شرح قانونچه ،

--> ( 1 ) - طبقات اعلام الشيعة ، ص 748